सुनसरीको बराहक्षेत्र नगरपालिकाको गत आर्थिक वर्ष २०७६/७७ मा ९५ प्रतिशत काम सम्पन्न भएको छ ।
संघीय सरकार, प्रदेश सरकार र स्थानीय सरकारबाट स्वीकृत ३ सय ७७ वटा सानाठूला योजनाहरु मध्ये कुनै योजना टेन्डर प्रक्रिया र कुनै निर्माण समिति मार्फतबाट ९५ प्रतिशत काम सम्पन्न भएको योजना शाखाका प्रमुख राम ढकालले बताए ।
साना योजना सम्पन्न भइसकेको र केही ठूला योजना लकडाउनको कारण ढिला भएको र सबै योजना टेन्डर प्रक्रियामा गइ टेन्डर लागि काम धमाधम हुँदैछ भने कुनै सम्पन्न हुने तयारी रहेको ढकालले बताए ।
ढकालले भने ३७७ वटा योजना सम्पन्न गर्न संघ प्रदेश नगरबाट करिब १७ करोड ६१ लाख ६७ हजार ५ सय १४ रुपैयाँ बराबरको बजेटबाट गत आर्थिक वर्षमा काम हुँदै गरेको बताए ।
कति निर्माण समिति परे कारबाहीमा ?
बराहक्षेत्र नगरपालिकामा योजना परेपछि उक्त योजनालाई प्राविधिक शाखाले लागत स्टमेट योजनाको बजेट हेरि ठाउँको अवलोकन गरि प्राविधिक शाखाको निर्देशन अनुसार काम सुरु हुन्छ । प्राविधिकको अनुसार निर्माण समिति र ठेकेदार कम्पनीले काम गर्ने गर्दछन् । काम सुरु भएपछि बेलाबेलामा अनुगमन समिति र प्राविधिकहरुले निरीक्षण गर्ने गरेको अनुगमन समितिका संयोजक उपमेयर कमला मगरले बताइन् । मगरले योजनाको काम सुरु भए पछि कम्तिमा २ पटक ठूला योजना बढीमा ४ पटकसम्म अनुगमन गर्ने गरेको बताइन् ।
यसपटकमा ३७७ वटा योजना अरु अनुगमन गर्ने क्रममा धेरै निर्माण समितिले अत्यन्तै राम्रो काम गरेको पाइएको उनको भनाइ छ । उनले स्टमेट भन्दा बढी काम मालमिटर भने भन्दा बढी गरेको देख्दा निर्माण समितिको प्रशंसा स्वरुप धन्यवादको पात्र समेत भएको र उत्कृष्ट निर्माण समितिलाई नगरसभामा सम्मानित गर्ने भने पनि विशेष कारणले गर्न नसकिएको र ती समितिहरुलाई एउटा कुनै कार्यक्रम गरि सम्मान गर्ने समेत मगरले बताइन् ।
निर्माण समितिले समेत अनुगमन समितिलाई जनताबाट हुने श्रमदान भने अनुसार नहुने गरेको गुनासा गरेका छन् । निर्माण समितिका अध्यक्ष कृष्ण भट्टराईले भने नगर तथा वडाबाट जति बजेट दिएपनि स्थानीयको अनिवार्य श्रमदान हुनुपर्ने हुन्छ । यता श्रमदान बापत दिनुपर्ने पैसा सबैले नदिएको उनले गुनासो गरे ।
समितिको गुनासो आएपछि नगरपालिका यो आर्थिक वर्षबाट सानो योजना भनेको ५ लाखदेखि माथी हुने र योजना परेपछि स्थानीयहरु दिने श्रमदान अनुसारको पैसा बैंकमा जम्मा गर्नुपर्ने नियाम लागु गर्ने उप मेयर साथै अनुगमन समितिका संयोजक मगरले बताइन् । उनले भनिन्, ‘अनुगमन गर्ने क्रममा २३ वटा निर्माण समिति मापदण्ड अनुसार काम नगर्दा ती समितिहरुको बजेट कटौती भएको बताइन् ।’
कति वटा योजना निर्माण समिति मापदण्ड बिपरित ? प्राविधिकले गरेको स्टमेट भन्दा कम पैसा गुणस्तरीय काम ।
बराहक्षेत्र नगरपालिकाका केही योजनाहरु प्राविधिकहरुको स्टमेट मापदण्ड अनुसार काम गरेपनि मधुवनको योजना लाई छुट्याइएको ५० लाख ३४ लाख रुपैयाँ खर्च गरेको पाइएपछि बाँकी १६ लाख रुपैयाँ कटौती गरेर उक्त योजनाको मापदण्ड अनुसार भए पनि भने जति काम नहुँदा उक्त बजेट कटौती गरिए प्रशकिय अधिकृत मनु कुमार सुब्बाले बताए ।
लिम्बूले भने प्राविधिकहरुले पास गरेको योजनाहरुलाई पनि अनुगमन समितिले फेल गरेको छ । अहिले सम्म २३ वटा निर्माण समितिले लगत स्टमेट अनुसार काम नगरेको र जति काम भएको छ त्यसको मात्र भुक्तानी गरेको प्रशासकीय अधिकृत सुब्बाले बताए ।
मधुवन शुक्रबारेमा निर्माण गरिएको ४० मिटर ड्रेनमा कमसल सामाग्री प्रयोग गरेको, माझी संग्रहालय मधुवनमा तल्ला माथि सबै काम भए पनि वरिपरि वाल निर्माण नगरेको, प्रकाशपुर बजारमा २० मिटर भन्दा बढी ड्रेन निर्माण गर्नुपर्नेमा २० मिटरको मात्र भुक्तानी गरिदिएको, पैनी हुँदै केशव मैनालीको घरको बाटो ग्राभेल को ९९७ मिटर लम्बाई हुनुपर्नेमा २३ मिटर कम काम गरेपछि गरेको कामको मात्र भुक्तानी दिएको, प्रहरी कार्यालयदेखि भुटाहासम्म ग्राभेल गर्दा स्टिमेट भन्दा ५० मिटर अपुग अपुग ५० मिटरको भुक्तानी कटौती, कुपि खोल कल्भर्ट साथै ग्राभेल वडा नम्बर ३ मिटर कम २० मिटर भए पछी पुर्न थप गरेका छन् । यस्तै अन्य समितिले पनि काम कम्ती गरेपछी काम गरे अनुसारको भुक्तानी गरेको लिम्बूले बताए ।
समितिले कसरी गर्छ अनुगमन ?
हुन त अनुगमन गर्ने पनि सरकारी र प्राविधिक पनि कर्मचारीनै हुन् । उनीहरुलाई केहि पैसा दिए पछि पास भइ हाल्ने भने हरुपनी यहाँ धेरै नभएको भने होइन । समतिले आउने, हेर्ने र जाने भन्ने अनुमान गरेका जनता यो पटक भने निकै आश्चर्यमा परेका छन् ।
अनुगमन टोलि आएर निर्माण स्थानमा पुगेपछि त्यहाँका स्थानीयसँथ खन्ती लगायतका सामाग्री मागि बाटो खनेर परीक्षण गरेका प्रत्यक्षदर्शी चन्द्र चन्द्रवंसीले बताए । ‘मेरो वडा १० नम्बर हो,’ उनले भने, ‘अहिलेसम्म यसरी अनुगमन गरेको मैले देखेको थिइनँ ।’
कति भयो बजेट कटौती ?
अनुगमन समिति गत आर्थिक वर्षमा भएको ३७७ वटा योजनाबाट एक करोड भन्दा बढी रकम कटौती गरेको छ । निर्माण समिति बजेट अनुसारको स्टमेट अनुसार काम नगर्दा र काम गरेपनि मापदण्ड विपरित काम भएपछि अनुगमन समिति जति काम भएको छ त्यसको मूल्याकंन गरेर बजेट भुक्तानी गरेको र छुटिएको बजेट बाट कटौती गर्दा १ करोड भन्दा बढी नगरपालिकाको कोषमा जम्मा भएको अनुगमन समिति संयोजक कमला मगरले बताइन् ।
